ความฉลาดทางอารมณ์ (Emotional Intelligence) โดย ภญ.ธันยพร จารุไพศาล

ความฉลาดทางอารมณ์ (Emotional Intelligence; EQ)

     เรามักได้ยินคนพูดถึงความฉลาดทางอารมณ์ (Emotional Intelligence) อยู่บ่อยๆ ความฉลาดทางอารมณ์ก็เป็นคุณสมบัติหนึ่งที่ผู้นำควรมี และส่งผลต่อการทำงานร่วมกันอย่างมีความสุขและประสบความสำเร็จค่ะ 

     Daniel Goleman ผู้เขียนหนังสือความฉลาดทางอารมณ์ (Emotional Intelligence) ได้กล่าวว่าในปี ค.ศ.2020 ความฉลาดทางอารมณ์จะเป็น 1 ใน 10 ทักษะที่ใช้ในการสมัครงานค่ะ

     อ.ก้อย เห็นว่าเรื่องนี้น่าสนใจและสำคัญ จึงนำความรู้และประสบการณ์มาแบ่งปันค่ะ เพื่อให้ท่านผู้อ่านสามารถฝึกฝนตนเองในการเป็นผู้นำที่ดีหรือเป็นพนักงานที่พร้อมสำหรับการเติบโตในหน้าที่การงานค่ะ

     ความฉลาดทางอารมณ์ (EQ) คือ ความสามารถในการรับรู้อารมณ์ของตนเองและผู้อื่น และสามารถบริหารจัดการอารมณ์ได้อย่างเหมาะสม เพื่อใช้ชีวิตมีความสุข และประสบความสำเร็จ แบ่งออกเป็น 5 ด้าน

   1. การตระหนักรู้ในตนเอง (Self-Awareness)

     การตระหนักรู้ในตนเอง หมายถึง ความสามารถในการเข้าใจ และรับรู้อารมณ์ของตนเอง ด้านนี้สำคัญมาก และเป็นจุดเริ่มต้นของการพัฒนา EQ ค่ะ เราต้องรู้ตัวเราเองก่อนว่าส่วนใหญ่สภาวะอารมณ์เราเป็นอย่างไร ส่งผลกระทบอย่างไรต่อการแสดงออกหรือพฤติกรรมของเรา และส่งผลต่อผู้อื่นอย่างไรค่ะ

     นอกจากการตระหนักรู้ด้านอารมณ์แล้ว การเข้าใจตัวเองในด้านอื่นๆ ก็สำคัญ เช่น เข้าใจบุคลิกภาพของตนเอง (รู้ข้อดี ข้อเสีย) เข้าใจความต้องการของตนเอง สิ่งที่เราให้คุณค่า เป็นต้น

วิธีฝึกฝน: - การฝึกสติอย่างสม่ำเสมอช่วยให้เรามีความไวต่อการรับรู้อารมณ์ของตนค่ะ

           - สังเกตว่าเรามีบุคลิกแบบไหน (อ่านเพิ่มเติมได้ที่ หัวข้อ การตระหนักรู้ตนเองและผู้อื่น ผ่านบุคลิกภาพ-จุดแข็ง)

           - หมั่นทบทวนเป้าหมาย รวมถึงสิ่งที่เราให้ความสำคัญในชีวิต สิ่งที่เราให้คุณค่า เช่น การเติบโต อิสระ ครอบครัว สุขภาพ เป็นต้น

   2. การบริหารจัดการตนเอง (Self-Management)

     เมื่อเรารับรู้อารมณ์ของตนเองแล้ว การบริหารจัดการกับอารมณ์และแสดงออกอย่างเหมาะสมก็สำคัญ เช่น เมื่อฟังลูกน้องพูดแล้วรู้สึกหงุดหงิด ก็ตระหนักรู้ว่าตนเองกำลังหงุดหงิด แล้วบริหารจัดการตนเองให้ไม่แสดงพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม ไม่ระเบิดใส่ลูกน้อง หรือเมื่อรู้ตัวว่าเครียด ก็สามารถบริหารจัดการความเครียดได้ ไม่กดดันตนเองจนนำไปสุ่อาการป่วย เป็นต้น

     คนที่สามารถบริหารจัดการตนเองได้ดีจะมีความยืดหยุ่นและปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงได้ดีค่ะ 

วิธีฝึกฝน: หมั่นทบทวนถึงการแสดงออกที่ดี และสิ่งที่ยังทำได้ไม่ดี ในแต่ละวัน และให้กำลังใจตนเองในการพัฒนาการบริหารจัดการตนเองให้ดียิ่งขึ้น

   3. การจูงใจตนเอง (Self-Motivation)

     สามารถจูงใจตนเองได้ มีเป้าหมายและลงมือทำจนบรรลุเป้าหมาย ไม่ยอมแพ้ต่ออุปสรรค/ความยากลำบาก โดยเป็นคนที่ให้ความสำคัญต่อแรงจูงใจจากภายใน (Intrinsic motivation) เช่น การเรียนรู้ การเติบโต มากกว่ามองแค่แรงจูงใจจากภายนอก (External motivation) อย่างเดียว แรงจูงใจภายนอก เช่น เงิน ชื่อเสียง การได้รับการยอมรับ เป็นต้น 

วิธีฝึกฝน: ตั้งเป้าหมายที่มีคุณค่าต่อตนเอง เช่น งานที่ได้ทำให้เราได้ใช้ศักยภาพากขึ้น แล้วตั้งเป้าหมายในแต่ละวัน จดจ่อ และลงมือทำจนบรรลุเป้าหมาย หมั่นให้กำลังใจตัวเอง และชื่นชมในการเติบโตขึ้นของตนเอง

   4. การตระหนักรู้ผู้อื่น (Social-Awareness)

     การตระหนักรู้ผู้อื่น หมายถึง ความสามารถในการเข้าใจผู้อื่น ทั้งด้านบุคลิก ความรู้สึก และความต้องการ เราสามารถเข้าใจผู้อื่นได้ โดยการรับฟัง สังเกตน้ำเสียง และภาษากาย จะช่วยให้เราเข้าใจผู้อื่นได้ดีขึ้น 

วิธีฝึกฝน: - สังเกตสีหน้า แววตา ท่าทางของผู้อื่น ฝึกอ่านอารมณ์ความรู้สึก ความต้องการของผู้อื่น

           - สังเกตผู้อื่นว่ามีลักษณะเด่นด้านบุคลิกภาพแบบใด

   5. การบริหารความสัมพันธ์ (Relationship Management)

     เมื่อเรามีความสามารถในการตระหนักรู้ผู้อื่น (Social-Awareness) หรือเข้าใจผู้อื่น เราจะบริหารความสัมพันธ์ได้ดี สามารถสร้างความสัมพันธ์ที่ดี สื่อสารได้อย่างเหมาะสม บริหารความขัดแย้ง และทำงานร่วมกับผู้อื่นได้ดียิ่งขึ้น  ทำให้บรรยากาศในการทำงานดีและผู้อื่นอยากจะทำงานด้วยค่ะ 

วิธีฝึกฝน: เป็นผู้ฟังที่ดี ไม่พูดแทรก ให้เกียรติผู้อื่น มองด้านดีของผู้อื่น สื่อสารบนเจตนาที่ดี และมองเป้าหมายร่วมกัน

     หลังจากเข้าใจด้านต่างๆ ของความฉลาดทางอารมณ์แล้ว ชวนมาฝึกฝนกันนะคะ เพื่อความสุขและความสำเร็จในงานและชีวิตค่ะ

     อ.ก้อย หวังว่าบทความนี้จะเป็นประโยชน์ในการพัฒนาความฉลาดทางอารมณ์ เพื่อช่วยให้ทำงานร่วมกับผู้อื่นได้ดีขึ้นและมีความสุขมากขึ้นค่ะ